Just another WordPress.com site

Ուսումնական նյութը նախատեսված է IX-XII դասարաններում սովորողների համար

 

Այսօրվա մեր ուսումնական նյութը բառակազմությունն է: Լեզվական այս երևույթը մեծ նշանակություն ունի խոսքը հասկանալու և ինքնուրույն ճիշտ խոսք կազմելու համար: Բառակազմության հիմնական աղբյուրը նախածանցների և վերջածանցների ճիշտ կիրառումն է: Նախածանցները բառին տալիս են նոր իմաստ՝ առանց փոխելու բառի խոսքի մասը: Այսինքն՝ երբ նախածանց ենք գործածում, գոյականը մնում է գոյական, ածականը մնում է ածական, բայը՝ բայ և այլն: Փոխվում են միայն այդ բառերի արտահայտած իմաստները:

Օրինակ՝ happy                      (ածական -երջանիկ)

Unhappy                 (ածական – դժբախտ)

Appear                     (բայ – հայտնվել)

Disappear                 (բայ – անհետանալ)

 

Սրանք են ամենաշատ գործածվող նախածանցները

 

Ժխտող նախածանցներ

 

in

 

direct ուղղակի                                     –  indirect անուղղակի

 

capable  ընդունակ                                 – incapable անընդունակ

 

in նախածանցը փոխվում է il-ի l տառից առաջ, ir-ի՝ r-ից առաջ, im-ի՝ p-ից առաջ

 

patient համբերատար         – impatient անհամբեր

 

possible հնարավոր              – impossible անհնար

 

regular կանոնավոր             irregular անկանոն

 

literate գրագետ                   – illiterate անգրագետ

 

legal օրինական                   – illegal ապօրինի

 

 

dis

 

comfort հարմարավետություն         – discomfort անհարմարավետություն

 

 

 

 

organize կազմակերպել                   – disorganize  կազմալուծել

 

connect միացնել                              – disconnect անջատել իրարից

 

հօnest  ազնիվ                                  – dishonest անազնիվ

 

 

un

 

interesting հետաքրքիր                     – uninteresting անհետաքրքիր

 

expected սպասելի                            – unexpected անսպասելի

 

lock  կողպել                                      – unlock բանալ

 

dress հագնվել                                    – undress հանվել

 

 

re – բային տալիս է գործողությունը նորից անելու իմաստ

 

write գրել                          – rewrite – արտագրել

 

read կարդալ                     – reread  վերընթերցել

 

open բացել                       – reopen վերաբացել

 

 

mis բային տալիս է գործողությունը սխալ անելու իմաստ

 

hear լսել                           – mishear սխալ լսել

 

understand հասկանալ      – misunderstand սխալ հասկանալ

 

lead առաջնորդել                – mislead սխալ ուղղությամբ առաջնորդել

 

 

en միակ նախածանցն է, որը կարող է փոխել խոսքի մասը: Այն կարող է ածականին կամ գոյականին բայ դարձնել:

 

large մեծ                           – enlarge մեծացնել

 

rich հարուստ                   – enrich հարստացնել

 

slave ստրուկ                     – enslave ստրկացնել

 

 

under բային տալիս է գործողությունը թերի անելու իմաստ

 

estimate գնահատել           – underestimate թերագնահատել

 

pay վճարել                         – underpay թերի վճարել

 

 

 

 

value արժևորել                  – undervalue թերարժևորել

 

 

over նախածանցի իմաստը “գեր”-ն է:

 

estimate գնահատել            – overestimate գերագնահատել

 

pay վճարել                          – overpay գերավճար տալ

 

load բեռնել                          – overload գերբեռնել

 

 

pre նախածանցային իմաստը “նախ”-ն է:

 

war պատերազմ                 – prewar նախապատերազմյան

 

historik պատմական          – prehistoric նախապատմական

 

 

post նախածանցային իմաստը՝ «հետ»

 

war                                      – postwar հետպատերազմյան

 

operational վիրահատական – postoperational հետվիրահատական

 

graduate շրջանավարտ         – postgraduate ասպիրանտ

 

 

ex նախածանցային իմաստը՝ “նախկին”

 

ex-champion

 

ex-president

 

 

Ամենաշատ գործածվող վերջածանցները

 

 

Գոյականակերտ վերջածանցներ

 

Er, or  ցույց են տալիս գործողությունը կատարող անձին

 

Teach ուսուցանել                                        – teacher ուսուցիչ

 

Write գրել                                                     – writer գրող

 

Visit այցելել                                                  – visitor այցելու

 

 

 

Ist նշում է գործողությունը կատարողի մասնագիտությունը

 

Type մեքենագրել                                    – typist մեքենագրող

 

 

Piano դաշնամուր                                   – pianist դաշնակահար

 

Violin ջութակ                                          – violinist ջութակահար

 

Art գեղարվեստ                                       – artist նկարիչ

 

Biology կենսաբանություն                      – biologist կենսաբան

 

Ian ցույց է տալիս ազգային պատկանելությունը, լեզուն կամ մասնագիտություն

 

Armenia Հայաստան                                                   Armenian հայ, հայերեն

 

Russia Ռուսաստան                                                        Russian ռուս, ռուսերեն

 

History պատմություն                                                 historian պատմաբան

 

Music երաժշտություն                                                musician երաժիշտ

 

 

Ee ցույց է տալիս այն անձը, որին հանգում է գործողությունը.

 

Truster վստահող անձը                         trustee – վստահված անձը

 

Payer վճարող անձը                               payee  վճարը ստացող անձը

 

Leaser վարձով տվողը                            leasee վարձակալող անձը

 

Employer գործատու                              employee ծառայող, աշխատավոր

 

 

Age   բայից ստեղծում է վերացական գոյական

 

Marry ամուսնանալ                               marriage ամուսնություն

 

Pass անցնել                                             passage անցում

 

Al   բայից ստեղծում է վերացական գոյական

 

Refuse հրաժարվել                                  refusal հրաժարում

 

Propose առաջարկել                               proposal առաջարկություն

 

Ance և ence համապատասխանաբար ant և ent վերջածանց ունեցող ածականներից ստեղծվում են գոյականներ

 

Silent լուռ                                                      silence լռություն

 

Obedient հնազանդ                                     obedience հնազանդություն

 

Assistant օգնական                                       assistance օգնություն

 

 

 

 

 

 

 

 

Dom ստեղծում է վերացական գոյական ածականներից և գոյականներից

 

Wise իմաստուն                               wisdom իմաստություն

 

Free   ազատ                                     freedom ազատություն

 

King  թագավոր                                 kingdom թագավորություն

 

Ment բայից ստեղծում է գոյական

 

Pay վճարել                                     payment վճար

 

Develop զարգանալ                        development զարգացում

 

Govern կառավարել                       government կառավարում

 

 

Ation, tion, sion, ssion բայերից ստեղծում են գոյականներ

 

Translate թարգմանել                    translation թարգմանություն

 

Collect հավաքել                            collection հավաքածու

 

Decide որոշել                                 decision որոշում

 

Depress վհատեցնել                       depression վհատություն

 

 

Ness ածականից ստեղծում է գոյական

 

Blind կույր                                      blindness կուրություն

 

Kind բարի                                      kindness  բարություն

 

Polite քաղաքավարի                     politeness քաղաքավարություն

 

 

Ship գոյականից ստեղծում է վերացական գոյական

 

Friend ընկեր                                 friendship ընկերություն

 

Member անդամ                            membership անդամություն

 

Leader առաջնորդ                         leadership առաջնորդություն

 

Hood գոյականից ստեղծում է վերացական գոյական

 

Brother եղբայր                             brotherhood եղբայրություն

 

Neighbour հարևան                      neighbourhood հարևանություն

 

 

Child երեխա                                 childhood մանկություն

 

 

Th ածականից ստեղծում է գոյական

 

 

True ճշմարիտ                               truth ճշմարտություն

 

Long երկար                                    length երկարություն

 

Wide լայն                                       width լայնություն

 

Deep խոր                                        depth խորություն

 

Strong ուժեղ                                   strength ուժ

 

 

Ity, ability, ibility ածականներից ստեղծում են գոյականներ

 

Responsible պատասխանատու    responsibility պատասխանատվություն

 

Possible հնարավոր                        possibility հնարավորություն

 

Probable հավանական                  probability հավանականություն

 

Relative հարաբերական                relativity հարաբերականություն

 

Active ակտիվ                                activity ակտիվություն

 

 

Ture, sure, ssure, zure բայերից ստեղծվում են գոյականներ

 

Press ճնշել                                      pressure ճնշում

 

Please գոհացնել                             pleasure հաճույք

 

Mix խառնել                                    mixture խառնուրդ

 

Seize բռնել                                      seizure բռնում

 

 

Ածականակերտ վերջածանցներ

 

 

Able, ible  բայերից ստեղծում են ածականներ

 

Laugh ծիծաղել                                    laughable ծիծաղելի

 

Drink խմել                                           drinkable խմելի

 

Change փոխել                                     changeable փոխելի

 

 

 

 

 

Response պատասխանել                responsible պատասխանատու

 

 

Al, ical գոյականներից ստեղծում են ածականներ

 

Theatre թատրոն                               theatrical թատերական

 

Music երաժշտություն                      musical երաժշտական

 

History պատմություն                      historic, historical պատմական

 

 

Ant, ent ստեղծում են ածականներ բայերից

 

Persist համառել                               persistent համառ

 

Differ տարբերվել                            different տարբեր

 

Assist օգնել                                       assistant օգնական

 

 

Ary, ory ունի հայերենի “ական” իմաստը

 

Explain բացատրել                          explanatory բացատրական

 

Money փող                                      moneytory դրամական

 

Second երկրորդ                              secondary երկրորդական

 

 

Ful ստեղծում է ածական գոյականից և օժտում է հատկությամբ

 

Tact նրբանկատություն                  tactful նրբանկատ

 

Care խնամք                                    careful հոգատար, զգույշ

 

Meaning իմաստ                             meaningful իմաստալի

 

 

 Less  – ful վերջածանցի հականիշն է, որը զրկում է տվյալ հատկանիշից

 

Meaning իմաստ, նշանակություն        meaningless  անիմաստ

 

Tact                                                    tactless  աննրբանկատ

 

Use                                                     useless անօգտակար, անօգուտ

 

    

 

 

 

 

 

 

 

 

Ish ունի «ավուն» իմաստը

 

Red                                             reddish կարմրավուն

 

Green                                          greenish կանաչավուն

 

 

Ous  ստեղծում է ածական գոյականից

 

Courage քաջություն                   courageous քաջարի, քաջ

 

Glory փառք                                glorious փառավոր

 

Danger վտանգ                           dangerous  վտանգավոր

 

 

Y ստեղծում է ածական գոյականից

 

Snow ձյուն                                 snowy ձնառատ

 

Rain անձրև                               rainy անձրևոտ

 

Cloud ամպ                                cloudy ամպոտ

 

Sun արև                                    sunny  արևոտ

 

 

 

Բայաստեղծ վերջածանցներ

 

 

En ստեղծում է բայ ածականից և գոյականից

 

Short կարճ                                 shorten կարճացնել

 

Black սև                                     blacken սևացնել

 

Wide լայն                                  widen լայնացնել

 

Strength ուժ                               strengthen ուժեղացնել

 

 

Fy, ify ստեղծում են բայեր ածականներից և գոյականներից

 

Simple պարզ                             simplify պարզեցնել

 

Satisfaction բավարարություն  satisfy  բավարարել

 

 

 

 

 

 

 

Ize, ise  ստեղծում են բայեր գոյականներից

 

Character բնավորություն             characterize բնութագրել

 

Patron հովանավոր                       patronize հովանավորել

 

 

Մակբայակերտ վերջածանցներ

 

 

Ly  ստեղծում է ձևի մակբայ ածականից

 

Slow  դանդաղ                                  slowly  դանդաղորեն

 

Beautiful                                            beautifully

 

 

Ward, wards  ցույց են տալիս գործողության ուղղությունները

 

Back                                                   backward  դեպի ետ

 

Home                                                 homeward  տան ուղղությամբ

 

East                                                    Eastward  դեպի արևելք

 

 

 

 

Թեմայի ամփոփման առաջադրանք

 

Յուրաքանչյուր կազմված ճիշտ բառը մեկ միավոր է: Կազմիր 100 բառ և հավաքիր 100 միավոր: Առաջադրանքը կազմված է ա և բ մասերից, բայց բառերի համարակալումը մեկն է:

 

³

Verb

Բայ

Noun

գոյական

  1. satisfy
  2. ……..
  3. manage
  4. ………..
  5. differ
  6. ……..
  7. appear
  8. ………..
  9. direct
  10. ………
  11. act
  12. ………
  13. pay
  14. ……….
  15. depress
  16. ………….
  17. please
  18. ………….
  19. refuse
  20. rob
………………

suggestion

……………..

encouragement

……………….

delivery

………………

teacher

……………..

typist

……………

employment

………………

decision

…………….

pressure

……………

mixture

…………..

…………..

Adjective

Ածական

Noun

Գոյական

 

  1. important
  2. ……………
  3. wide
  4. ……………
  5. long
  6. ………….
  7. blind
  8. …………
  9. kind
…………..

activity

…………..

probability

…………….

truth

……………

politeness

……………

Verb

Բայ

Verb

Բայ

  1. go
  2. …….
  3. load
  4. ………
  5. hear
  6. lock
  7. understand
……….

overestimate

…………….

undress

…………..

………….

…………..

Adjective

                       Ածական

Adjective

Ածական

  1. regular
  2. literate
  3. legal
  4. direct
  5. possiple
  6. responsible
  7. patient
  8. probable
………

……….

………..

………..

………….

………..

………..

…………

Adjective

Ածական

Noun

Գոյական

  1. different
  2. …………
  3. similar
  4. ……….
  5. capable
  6. …………
  7. interesting
  8. …………….
  9. beautiful
……………

difficuly

……………

anger

……………

danger

………….

mystery

…………..

 

µ

Ավարտի՛ր նախադասությունը ճիշտ բառակազմությամբ.

  1. The telephone was a very important …………………..                                                      INVENT
  2. I can’t find the …………… to this problem.                                                SOLVE
  3. Good writers must necessarily have good…………… IMAGINE
  4. This is a question of less …………………….. IMPORTANT
  5. If you continue speaking like that, we’ll not be able to come to an …………………..             AGREE
  6. Your ……………….. of the language is enough to translate this text. KNOW
  7. I can’t ignore my neighbour’s ………………… COMPLAIN
  8. The court found him …………………. GUILT
  9. You mustn’t take my car without my ……………………. PERMIT
  10. Can you say anything in your ………………….?                                                                         DEFEND
  11. I’ve got no …………………..of accepting that invitation. INTEND
  12. I don’t like any kind of …………………….. CRUEL
  13. The town is full of tourists and other …………………………. VISIT
  14. Can you work under much ……………………..? PRESS
  15. I saw some ………………. of light in the sky. FLASH
  16. He made mistakes in his …………………. YOUNG
  17. In my …………………… I didn’t like porridge. CHILD
  18. It’s a great ……………………… to be helpful to you. PIEASE

72.Is this water …………………?                                                                                                         DRINK

  1. He got a medal for ……………………….. BRAVE
  2. His books enjoy ………………………… POPULAR
  3. He has to be interested in ……………………. SECURE
  4. I can’t ………………. my outlook without using internet.             LARGE
  5. Sometimes we have to ……………our children if we want them to succeed. COURAGE
  6. Your behaviour was …………………. DISGUST
  7. She is a very …………………….. woman.             ATTRACT
  8. I can’t say that I am a very …………………. person. DECIDE
  9. We all value ……………… among nations. FRIEND
  10. At times he can be very ………………. FORGET
  11. In such cases patients don’t make a complete …………………….. RECOVER
  12. ……………………, I managed to catch the last train. LUCK
  13. The people here are very …………………. HELP

86.You can’t see her just sitting quietly. She is very …………………………                                         REST

  1. Don’t be afraid. The operation will be ……………………… PAIN
  2. Don’t be afraid. My dog is very …………………….. HARM
  3. He has a very ………………. nature. ARTIST

90.Don’t you want to join in all our …………………………….?                                                                       ACTIVE

  1. The poor old woman has always suffered from …………………. LONELY
  2. There was a time when she wanted to be a …………………. CHEMISTRY
  3. What is the ……………. of the river? LONG
  4. What is the ……………………… of the mountain? HIGH
  5. What is the ………………………..of the sea? DEEP
  6. Jack is jobless now, so he is living on ……………… benefit. EMPLOY
  7. Many solidiers were given medals in …… of their services. RECOGNISE
  8. The gas ………… of this stove is low. CONSUME
  9. When she makes up for the play as an old woman, she isn’t ………… RECOGNISE

100.I simply can’t stand her …………….. grumbling.                                                                         CEASE

 

 

 

 

I wish you good luck.

 

Yura Ganjalyan

 

 

Advertisements

Comments on: "Հեռավար ուսուցման ուսումնական նյութ. բառակազմություն" (1)

  1. […] բառակազմության վերաբերյալ մի ծավալուն ուսումնական նյութ-առաջադրանք եմ […]

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s

%d bloggers like this: